4 października 2016 Udostępnij

Odchodzenie i żałoba w świecie zwierząt

Śmierć w świecie zwierzęcym  oraz to czy zwierzęta wiedzą co to jest odchodzenie oraz czy odczuwają ból, jak i również płacz po stracie brata, syna czy opiekuna od dawna jest przedmiotem badań naukowców.  Obecnie pojawiła się znacząca ilość znaków świadcząca o tym, że znaczne gatunki  zwierząt  posiadają dokładnie tak jak ludzie układ zwany limbicznym , który odpowiada za okazywanie uczuć  – zwierzęta umieją więc czuć smutek oraz żal czy rozgoryczenie wynikający ze śmierci kogoś im bliskiego.

Tak jak u ludzi, tam samo u  innych rodzajów zwierząt( na przykład ssaków) przeżywanie żałoby, smutku mocno powiązane jest z przeżywaniem bardzo szkodliwego dla nich  stresu, który wynika z nagłej  samotności w tym świecie, bezradności w życiu  czy również bezbronności.  Odczucia,  które moglibyśmy nazwać jako żałoba czy opłakiwanie śmierci najbliższych  częściej mają miejsce wśród zwierzaków, które funkcjonują   rodzinnie, związanych najsilniejszymi więzami społecznymi przykładem tu mogą być  tygrysy, lwy,  walenie, orangutany czy zwierzęta z psowatych czy też kotowatych  oraz u gatunków monogamicznych na przykład gęsi.

Jak wygląd żałoby możemy zaobserwować  u danych  gatunków zwierząt? Najwięcej badań, obserwacji i przykładów wyrażania żałoby i bólu  po śmierci  bliskich i ważnych  osobników ze stada dotyczy małp czy szympansów. Młode matki szympansice, które nie są w stanie przejść do porządku dziennego nad  śmiercią swojego dziecka czy partnera są w stanie nawet przez długość kilku tygodni , a nawet miesięcy poruszać się wszędzie z jego ciałem. Co ciekawe, naukowiec James Anderson z jednego z amerykańskich uniwersytetów prowadził obserwację bardzo młodego i ledwie co dorosłego szympansa, gdy ten nie odstępował na metr nawet  zwłok swojej matki, a badacze z Uniwersytetu w  Pensylwanii napisali raport o  pawianach, które tak  jak normalni, zwykli  ludzie w okresie płaczu i niezrozumienia tego wszystkiego  szukały wsparcia i pocieszenia  u innych członków stada.

Najbardziej zbliżoną do naszej żałobę można widzieć  u słoni.  U tego  gatunku ssaków  nie tylko widoczny jest  smutek i apatia  tuż po śmierci  członka stada, ale również okazywana jest ogromna fascynacja szczątkami zmarłych słoni (dotykanie ciała,  potrącanie swoją trąba kości – co ważne  słonie nigdy nie są  zainteresowane  szczątkami trupów pozostałych gatunków). Oznaki lamentu, widocznego smutku, czy też nostalgii albo elementów depresji można widzieć także  u innych ssaków takich jak wilki, konie czy osły. Wilcze stada( czyli watahy)  po śmierci partnera głośno wyją w dal lecz nie tradycyjnie wszystkie razem ( tak jak się dzieje przeważnie)  tylko każdy wtedy gdy ma ochotę . Wilki mocno widocznie też nie mają  ochoty na zabawę czy posiłek – dopiero po kilku dniach życie w stadzie wraca do normy.